Pregoeiro nas Peras

Pois si! En setembro do ano pasado alguén tivo a orixinal idea de que lese eu o pregón inaugural da Festa das Peras de Pontedeume. O nacemento deste blogue foi posterior a tan insigne acontecemento. Hoxe, por fas ou por nefas, ocorreúseme que podería pendurar aquí o pregón e partillalo cos habitantes do ciberespazo. Adianto que -a falta de saber facer algo mellor -lin un conto.

Sebo ao pau!

Ciutadans de Catalunya: ja sóc aquí!
Ciutadans de Catalunya: ja sóc aquí!

Señor alcalde,
Veciñas e veciños,
Visitantes doutras terras,
Non é preciso explicar a enorme honra que supón para un eumés tirar do pano que descobre unha nova edición da Festa das Peras: xantares de eternas sobremesas; xornadas de reunións e de reencontros; troula aberta con alma popular e o corpo aínda enxoito polo verán que xa esmorece.
Cada mes de decembro, cando recibimos na casa o calendario do ano que está por nacer, é obriga de todo bo eumés procurar os días da semana nos que caen os dous San Miguel e a Festa das Peras. E máis aínda para os que vivimos afastados destas pontes, xa que son estas datas propicias para retornarmos ao encontro co noso pasado, que é tanto coma dicir con nós mesmos.
Disque Picasso, nos derradeiros días da súa vida, laiábase de que, malia todo o que tiña significado culturalmente a súa figura, ía morrer sen ter matado un touro. Eu, que xamais devecín por matar touro ningún (que lástima de bois!), terei sempre a mágoa de non ter participado na cucaña, quen sabe se por preguiza ou por falta de valor.
Mais coido que non estou hoxe aquí por morriñento, nin por covarde, nin por filósofo de patacón. Entendo que se estou nesta balconada da Praza Real é pola miña afección a contar historias, así que ―co voso permiso ―iso é o que vou facer:

Vou narrar a historia dunha nena chamada Nicolasa. «Estraño nome!», estaredes a pensar. Abofé que si, aínda que ten unha explicación que axiña contarei.
Nicolasa non tivo a sorte de nacer en Pontedeume. Pola contra súa nai, máis eumesa ca costrada, nacera na mesmiña rúa Mancebo, aínda que ―cousas da vida ―casou na cidade anos despois e alí foi vivir. Cando ficou embarazada, a eumesa tívoo claro desde o principio:
―Se é un neno hase chamar Nicolás, coma o santo patrón de Pontedeume.
Mais non naceu un varón, senón unha fermosísima nena.
―Non hai problema! ―exclamou exultante a fachendosa nai ―Se non pode ser Nicolás, ha de ser Nicolasa!
Coma imaxinaredes esta escolla tivo a férrea oposición do seu home; aínda que como a muller era aínda máis testana ca eumesa, ao final a nena acabou chamándose así.
Nicolasa tiña en Pontedeume a metade da súa familia, polo que cada setembro acudía invitada á Festa das Peras. Eran sempre estes uns días de diversión e de ledicia, e pode que ese ano mesmo un chisquiño máis: seus pais regaláranlle un precioso vestido que quería estrear nas festas. O vestido era dun azul tan escuro coma a noite, e tiña estampadas palmas, flores e outras figuras de diferentes cores.
A nena desexaba amosarllo aos seus primos, e percorrer con el posto as rúas ateigadas de xente. Así que, a noite anterior, dobrouno con moito tino e gardouno coidadosamente no seu macuto.
Cando chegou á casa dos avós en Pontedeume, buliu a pór o seu vestido novo para saír pasear con el.
Mais cando o sacou da maleta: Sorpresa! As figuras de cores desapareceran, ficando só un aburrido vestido escuro. Que traxedia! Por máis que lles preguntou aos seus familiares, ninguén puido darlle razón do acontecido cos bonitos estampados, que se esvaeceran tan misteriosamente.
Triste e amoucada, acompañou os seus primos á primeira saída dos mómaros e dos cabezudos, e tentou esquecer o acontecido bailando con eles ao son das gaitas. Os cabezudos levaban traxes de moi vistosas tonalidades, aínda que non atopou entre elas as que desapareceran do seu vestido.
O día 8 achegouse até o peirao para ver a cucaña, e admirou a afouteza dos rapaces e rapazas da vila, que corrían sobre un esvaradío pau na procura da bandeira que significaba a vitoria. Ao remate da cucaña, riu coma unha tola coa queima do galán, que remou e remou dando voltas até que lle estourou a cabeza. Divertiuse moito, mais alí tampouco atopou Nicolasa as cores que perdera.
Acudiu tamén á Alameda o día 9, da man de súa nai, quen feliz polo reencontro coas rúas da súa infancia saudaba alegre os seus veciños. Celebrábase o concurso de froitas, e alí había peras, mazás e mais pexegos, todos cun gorentoso aspecto. Porén, por moito que procurou entre os lotes, non achou pista ningunha sobre os seus fuxitivos estampados.
E xa abandonara toda esperanza de poder facelo cando a noite do día 10 baixou con toda a familia até o peirao, disposta a admirar os fogos de artificio. Facía unha noite espléndida, e a xente da vila e mais os visitantes reuníranse na ponte e nas dúas beiras da ría. Ás doce en punto, o estoupido de tres foguetes anunciou o comezo do espectáculo pirotécnico. De súpeto, unha gran palma verde acendeuse no ceo de Pontedeume, iluminando maxicamente as mansas augas do mar. Despois foi a quenda dunha palma vermella, á que seguiu un grupiño de vermes brillantes, ducias de flores de luz, unha fervenza dourada que penduraba da ponte de ferro e moitas outras figuras de distintas formas e cores.

Alí estaban! Nicolasa atopara por fin as cores que fuxiran do seu vestido. De inmediato, a tristura abandonou o seu corazón, porque decidiu que aínda que o seu vestido xa non fose tan bonito ―e mesmo ficase un chisco aburrido de máis ―todas esas cores estaban onde debían estar: estourando no ceo, dispostas a alegrar e a marabillar os alí reunidos.
Ao día seguinte, Nicolasa remontou o río Eume no barco do seu tío até o campo da festa, onde a familia gozou das viandas que levaban, entre as que non faltaban ―por suposto! ―os amendoados e mais os melindres. Alí, nas portas da fraga, completaron o que foran, un ano máis, unhas marabillosas festas.

E aquí remata a historia de Nicolasa, que aínda que imaxinada, ben podería ser certa; que fala dunha nena que veu de visita a Pontedeume, mais que podería falar das lembranzas de todos e cada un dos hoxe aquí presentes. Porque coma cantou Ramiro Fonte, un dos grandes poetas nacidos ao abeiro destas pedras:

“Eu amo, miña vila, todo canto me deches,
Todo o que prometiches na túa escola”

Veciñas; veciños; visitantes todos;
Deséxovos que pasedes unhas felices xornadas.
Viva Pontedeume e Viva a Festa das Peras!

SELECCIÓN MUSICAL PARA RADIOFUSIÓN

Hai xa máis dun ano os amigos de Radiofusión pedíronme que fixese unha selección cos meus 5 temas favoritos de sempre. Imposíbel, abofé. Daquela –e tras darlle voltas e voltas ―elixín este quinteto. Hoxe, coa ampla perspectiva que dá o tempo, talvez tería escollido outros. Mais o mesmo ten. A música é escrava do momento e a circunstancia. Velaquí as lerias que soltei na radio acompañando cada canción.
(Por certo, a débeda de ver en directo os Pixies está cumprida e ben cumprida)

1. THE VELVET UNDERGROUND: All tomorrow´s parties

Hai dúas bandas norteamericanas que marcaron musicalmente a miña adolescencia: unha é The Doors e a outra The Velvet Underground. Dúas bandas coetáneas, mais con propostas musicais moi distintas; unha máis dionisíaca e lírica, a do grupo de Jim Morrison; e outra máis escura, de soto lúgubre, máis vampírica, a dos neoiorquinos.
Pode soar a oportunismo, mais tedes a miña palabra de que, malia o recente pasamento de Lou Reed, esta canción ou calquera outra da Velvet estaría sen dúbida nesta listaxe. Elixo, en concreto, un tema do seu primeiro disco, o producido por Andy Warhol coa arquifamosa portada da banana.
“All tomorrow´s parties” é un tema composto por Lou Reed, cantado pola profunda e case hipnótica voz da modelo alemá Nico, e musicalmente definido pola viola eléctrica de John Cale. Para min resume perfectamente a primeira etapa desta banda mítica que sinalou o camiño a seguir por milleiros de proxectos posteriores dentro da música independente americana e mundial.

2. PIXIES: Debaser

Unha das contas pendentes que teño, musicalmente falando, é ver directo aos Pixies, algo que farei en Lisboa dentro de pouco, aínda que á mesa lle falte unha pata fundamental como é Kim Deal, a baixista orixinal do cuarteto de Boston.
Pixies é unha das miñas bandas favoritas. Encántame ese péndulo que vai dos intres máis melódicos ás treboadas de rabia máis punk, e a alternancia vocal das voces de Black Francis e a propia Kim.
Debaser é a primeira pista do álbum de 1988 Doolittle, e foi escrita por Francis como homenaxe ao filme de Buñuel “Un can andaluz”. Lembro ter bailado adoito este tema cos amigos, e lembro tamén o estoupido de euforia que para nós supuña escoitar nun pub os seus primeiros acordes.

3. OS DIPLOMÁTICOS DE MONTEALTO: Mikaela

Este pasado verán asistín no Club do Mar de San Amaro a un concerto chamado “Momento Coruñento”. Unha das bandas que actuaron aquela noite xunta o mar foron os míticos Diplomáticos de Montealto. A miña parella, uns aniños máis nova ca min, abraiouse ao comprobar que coñecía de memoria as letras todas das cancións.
Eu tiña 17 anos cando escoitei por vez primeira unha fita de casette dos Diplomáticos. Aquel arrouto vitalista mesturaba un chisco dos Pogues, de ska, de Mano Negra, de punk, dos Tamara e dos Diplomáticos do Acordeón.
Moitas veces teño escoitado aquel casette en Pontedeume, na miña época de estudante de bacharelato. Anos máis tarde por casualidades da vida, acabaría vivindo eu tamén no barrio de Montealto.
Aínda que teñen outros temas máis coñecidos (como a “Fura fubolín” ou “Ghaiteiro”), eu quero rescatar un tema daquel casette, onde estaba gravado o álbum “Parrús”. O tema elixido chámase “Mikaela”, e é a fermosa declaración de amor dun arroutado percebeiro que “fai surfin´ a pelo por enriba dos penedos”.

4. THE WHO: 5:15

Acho que se dividimos pola súa procedencia as miñas bandas favoritas, Gran Bretaña gañaría por maioría absoluta. De alí son The Clash, Ocean Colour Scene, Joy Division, New Order, Led Zeppelin ou Paul Weller. Mais se tivese que elixir un representante da música británica, quedaría con The Who, e se teño que escoller un álbum dos Who quedaría sen dúbida con Quadrophenia. Esta ópera-rock equivalería ao que na confesión católica é a fase de “Dor dos pecados”, un punto e final respecto a un tempo e a un movemento, o mod, que The Who capitaneou sen ter nunca postulado para ese posto.
Elixir un tema dentro deste inconmensurábel traballo é máis difícil, mais vou quedar con este 5:15. Na canción Jimmy, o protagonista da ópera, colleu un tren de volta a Brighton, e nela expóñense unha serie de inconexas lembranzas con referencias ás drogas, á violencia, á ira ou ao propio desarraigo.

5. ARCADE FIRE: Ready to Start

Se hai unha banda que me ten marcado máis recentemente, e que ademais é unha banda actual en contraste co resto de escollas, son os canadenses Arcade Fire. E non só no eido musical, que tamén, senón principalmente no persoal. Teño emparentados a esta banda algunha das miñas lembranzas máis felices da época recente. Nun concerto de Arcade Fire en Compostela coñecín á que agora é a miña muller, Paula, coa que un ano máis tarde fixen unha viaxe de máis de 1000 km para velos de novo á beira do Mediterráneo. Como non podía ser doutro xeito, o día da nosa voda “Wake up”, un tema do seu primeiro disco, soou durante a cerimonia.
Vinos xa dúas veces e gocei desde o primeiro ao último dos minutos dos concertos. Parécenme, ademais, unha banda en constante evolución, e que propoñen algo diferente en cada un dos catro traballos que xa teñen editados (o último, Reflektor, acabado de saír do forno).
Nesta ocasión escollín un corte do seu terceiro traballo, The Suburbs, titulado “Ready to Start”, e que foi o tema elixido para abrir os dous concertos aos que asistín en directo.

A MÚSICA DO VIXÍA NO CENTEO

Teño as miñas rarezas, ben o sei. Algunhas non son como para presumir delas, mais hai outras máis disculpabeis. “O vixía no centeo” é unha delas. Lin ese libro por primeira vez con catorce anos, como lectura obrigatoria en primeiro de B.U.P. Deste entón conservo a liturxia de lelo de novo cada Nadal, coincidindo co período relatado polo seu protagonista. Ademais, desde hai uns anos comecei a coleccionar o libro en varios idiomas. Esta colección (aínda breve) conta ademais de coa versión orixinal inglesa, coas traducións ao galego, portugués, polaco, italiano, catalán e dúas ao castelán.
Talvez non sexa a mellor obra de Saliger, tecnicamente inferior a moitas das crónicas sobre a familia Glass. Disque o mesmo autor afirmaba ter pasado dez anos escribíndoa e o resto da súa vida arrepentíndose.
Malia iso, é moito o que teño que agradecerlle a este libro, que me axudou a introducirme no pracer da lectura. Por iso gozo cada Nadal volvendo acompañar a Holden no seu periplo neoiorquino. É unha parvada nostálxica, seino. Mais gusto dela.
Na lectura deste ano déuseme por anotar as distintas cancións que son nomeadas ao longo do texto. A maioría corresponden a composicións de jazz, o estilo que contaba con maior popularidade entre a xuventude americana da década dos 40.
Velaquí a listaxe:

Song of India e Slaughter on Tenth Avenue
Stradlater púxose a asubiar Song of India mentres se barbeaba. Tiña un asubío deses que lle atravesan a un o tímpano. Desafinaba moitísimo e, aínda por riba, sempre elixía cancións como Song of India ou Slaughter on Tenth Avenue que xa son difíciles de por si até para os que saben asubiar.

Just one of those things
Buddy Singer e a súa orquestra tocaban esa canción que se chama Just one of those things, e por moitos esforzos que facían non conseguían estragala de todo.

Little Shirley Beans
Quería comprarlle a Phoebe un que se chama Little Shirley Beans. Era moi difícil de atopar. Tiña unha canción dunha nena que non quere saír da casa porque lle caeron os dentes de diante e dálle vergoña que a vexan. Ouvírao en Pencey. Tíñao un compañeiro meu e quixen comprarllo porque sabía que á miña irmá gustaría moitísimo del, mais o tío non quixo vendermo. Era unha gravación formidábel que fixera facía como vinte anos esa cantante negra que se chamaba Estelle Fletcher.

Esta canción é unha invención de Salinger. Si existiu unha cantante chamada Estelle Fletcher, mais nunca gravou un disco chamado Little Shirley Beans.

Tin Roof Blues
Ás veces dáballe polo clásico, mais polo xeral era algo de jazz. Collía unha canción como por exemplo Tin Roof Blues e a asubiaba tan ben e tan suavemente ―mentres penduraba as súas cousas no armario ―, que era xenial ouvilo.

Smoke Gets in Your Eyes
Entón o carrusel púxose en marcha e vina xirar. Nesa volta subiran só cinco ou seis nenos, e a música era Smoke Gets in Your Eyes.

 

Porca. Puta. Burra.

imagenes-campana-CONCELLO-PONTEVEDRA_EDIIMA20141121_0736_13

Vira xa estes anuncios na prensa e na televisión, mais aínda así non deixaron de impresionarme en directo. Estaban estrados polos valos publicitarios de Pontevedra cando visitei a «Boa Vila» hai dúas fins de semana, con motivo do Culturgal. Falamos acerca da súa conveniencia. Eu víao ben. A miña acompañante engadía matices.
O funesto devir dos acontecementos fixo que nas seguintes semanas foran asasinadas no estado español cinco mulleres máis polo terrorismo machista. Sucedéronse os minutos de silencio, manifestacións e condenas. Case de xeito ritual, coma a repetición enfastiada dun mantra tibetano.

No más violencia Brazo

A prensa informou deses crimes, xaora. Mais fíxoo practicamente en bloque, coma se esas mortes fosen un apartado máis do xornal: deportes, programación TV, cultura, asasinatos machistas…
É curioso comparar esta cobertura coa doutro asasinato, moito máis mediático, se cadra máis gorentoso para un público ávido de morbo. Estou a falar da morte dun seareiro coruñés en Madrid, perpetrado por un grupo de neo-nazis. Este crime ocupou ducias de páxinas, moreas de hora de radio e televisión, cun tratamento xeneralizado que rabuñaba a demagoxia. Mentres, os asasinatos de mulleres pasaron coma o horóscopo. Ata ese punto estamos afeitos, case inmunizados.
Xogando ás odiosas confrontacións, poderiamos comparar o tratamento que se fai do terrorismo machista co de, por exemplo, o de orixe política. Que pasaría no estado se houbese durante un ano o mesmo goteo de mortes por esa causa? É un terríbel exercicio distópico o imaxinalo.

machismo-28

Nin son sociólogo, nin criminólogo, nin psicólogo. Éme difícil analizar as causas de todo isto, alén do xa coñecido: vivimos nunha sociedade cun fondo pouso patriarcal, herdeira dun pasado onde a muller pouco máis era que un obxecto a posuír.
Nesta suposta «sociedade da intelixencia» non fomos quen aínda de crebar estas estruturas, tan poderosamente enraizadas en nós.
E se esas estruturas tivesen algunha fenda, existen poderosas maquinarias encargadas de reparalas, unha e outra vez. Estoume a referir, por exemplo, á cultura popular contemporánea. Filmes, publicidade, revistas, literatura, televisión, etcétera, afondan contumazmente nuns roles que deberían estar esquecidos hai tempo.

IMG_20141220_132546

Algúns dos produtos culturais destinados ao público feminino son sangrantes paradigmas disto. Poñamos dous exemplos que non están elixidos ao chou, senón pola súa significación.
-As novelas de Federico Moccia: nalgunhas delas xustifícase e enxálzase a violencia como algo definitivamente «sexy», desexábel. Noutras o amor é simbolizado por un cadeado, icona que representa todo o que unha relación afectiva non debería ser.
-O abafador éxito de «50 sombras de Grey»: aquí o maltrato físico véndese como algo atractivo, compresíbel e ―ás veces ―necesario para o erotismo, nunha especie de refinamento da ignominia.

candados

Con estes e outros vimbios no cesto non resulta estraño que, preto de nós, continuemos a escoitar algunha destas labazadas sonoras: Porca. Puta. Burra.

Comparanza misquiliteira de dúas esmorgas

A miña madriña empregaba o termo “misquiliteiro” cando alguén poñía moitos reparos á hora de facer algo, principalmente de comer. «Non sexas misquiliteiro» poderíase traducir como «non sexas repunantiño», recorrendo a un termo máis común.

a-esmorga filmeblancoamor.jpg--478x270
A estrea do filme d`A Esmorga, dirixido por Ignacio Vilar, foi a escusa perfecta para achegarme de novo a novela de Blanco Amor, o que me fixo ir apuntando nun caderniño ―de xeito misquiliteiro ―algunhas diferenzas na historia. Non é este un estudo meticuloso, e de seguro hai moitos detalles que non apreciei. Ademais, estas diferenzas non teñen todas unha mesma razón para a súa existencia. Algunhas están derivadas do necesario cambio de linguaxe, do literario ao cinematográfico; outras provocadas por motivos loxísticos e de produción; mentres que outras ―supoño sen sabelo ―atenden a criterios estritamente económicos. Imos con elas!

O nome da cidade
Un dos cambios que máis me chamou a atención. Un dos sinais de identidade da novela de Blanco Amor é o nome da cidade onde o trío de esmorgantes afogan no remuíño da bebedela. Auria é a transcrición literaria de Ourense, explicitamente amosada nos diferentes lugares reais que van percorrendo. No filme noméase directamente Ourense. A razón non a sei. Talvez o patrocinio de certas institucións políticas provinciais?

Ruta_da_Esmorga. Avenida de Zamora

Época histórica
Aínda que non se nomea de xeito explícito, a novela deixa varias pistas sobre cando acontecen os feitos. A primeira dánola no prólogo ese home «que dou coa teima de escribir», un Blanco Amor disfrazado, que é quen compila a historia: «púxenme agora a escribir esta crónica, e coasi corenta anos de tere recollida tan lene documentación e a noventa dos sucesos mesmos».
Ademais, Cibrán “o Castizo” afirma que coincidiu co Pega ―o destilador do pazo dos señores do castelo ―en Tui cando «estaba eu facendo o servicio do rei».
Na novela, Cibrán alude tamén á visita dun deputado ás obras da estrada nova: «que eu traballo alí, a par da ponte que están erguendo a todo bulir pra que poida pasar o diputado, que disque vén o mes que vén, co gallo das eleiciós…», así como a distintos mitins obreiros e republicanos.
Porén, no filme cambiase a visita dese deputado ás obras da estrada pola visita “do Caudillo”, polo que leva a acción até a ditadura de Franco.

Idade dos protagonistas
Cibrán coincidira co Pega en Tui mentres facía o servizo do rei. No mesmo parágrafo aparece esta frase «Tamén me dixo que, como agora andaba nos vintecinco anos, sentara a cabeza». Disto podemos deducir que o propio Cibrán anda tamén pola vintena. Tamén, cara ao final da novela, afírmase que Aladio o “Milhomes” ten unha idade semellante.
Pola contra no filme os tres protagonistas son interpretados por Miguel De Lira (50 anos), Antonio Durán “Morris” (54) e Karra Elejalde (53)

pazo dos señores do castelo

Aparición de Socorrito
Na novela, Socorrito a tola non aparece até o final, e é o propio Cibrán quen nos conta a súa triste historia. No filme aparece xa pola metade, encontrándose cos esmorgantes nunha praza da cidade. Este é un recurso máis que xustificado para introducir o personaxe nun medio que utiliza unha linguaxe distinta.

aparición de Socorrito

Intencións do Bocas para volver o pazo dos Andrada
No filme alúdese á fascinación do Bocas pola misteriosa dona do Pazo como única razón para retornar aló. Na novela hai máis matices. Cibrán cóntanos que antes da visita «Perdimos os cartos nunha partida de sete e media que tiñan armada uns xamoneiros masidaos», ademais de que «O Bocas seguía coa súa teima, e agora estaba aínda máis acirrado nela porque quedaramos sen cartos», e finaliza dicíndolle ao xuíz «A teima somellaba sere, de comenzo, pra vere de novo á belida dona. Cecais dimpoixa a ocasión…». Polo que nunca se chega a descartar o roubo como outro dos motivos daquela segunda visita.

A orixe da navalla do Milhomes
No filme vese como Aladio apaña,  na liorta do Mesón do Roxo, a navalla coa que ha de ferir o Bocas. Porén, na novela esa navalla só é nomeada ao final, descoñecendo (en teoría) Cibrán a súa orixe. Este é un dos detalles nos que no libro se xoga coa veracidade do relato, ao caer Cibràn nunha contradición na súa declaración cando lle preguntan se a navalla é súa. No primeiro encontro cos dous esmorgantes, “o Castizo” di «Supuxen de seguida que sería unha bulra de coñecidos, pro, polo si ou polo non, afirmei a mau na navalla e quedeime parado», mentres que ―no final da novela ―bérralle ao xuíz: «Isa é unha parvada e hastra parez cousas de mala fe, sen faltarlle ao respeto. Eu non son home de navallas, que o pode dicire todo o mundo no pobo…»

Morte de Milhomes
Este cambio si que é probábel que teña a súa orixe na produción do filme. Nel, o Milhomes morre tamén afogado na lagoa do vertedoiro, despois de arrolar por un terraplén. Na novela a morte do xastre nárrase do seguinte xeito: «O Aladio, que debía de ire cego, colleu pra a banda da lagoa, e aínda o vin dare unhas pasadas por enriba do xelo, que fixo, ó se crebare, un bruído de cristaes escachados, e afundiuse, berrando até desaparecere….»

romanía: unha introdución

Traslado dun edificio de apartamentos de 7.600 toneladas para crear un bulevar en Alba Iulia, Romanía, 1987
Traslado dun edificio de apartamentos de 7.600 toneladas para crear un bulevar en Alba Iulia, Romanía, 1987

Necesidade dunha reconciliación
Hai xa anos que fuxín de Romanía nun día frío, alá por xaneiro do 2010. Desde entón o país e mais eu vivimos de costas, ignorándonos. Nunca chegaramos a ser bos amigos, esa é a verdade. Porén, co paso do tempo foi agromando en min a angueira dun segundo encontro, de procurar unha reconciliación.

Sen máis, o inverno
A benvida a Romanía deuma un rapazolo moreno e de ollos vivos. Chapurreaba o español, xa que estivera uns cantos meses traballando pola zona de Levante. Naqueles tempos a burbulla inmobiliaria semellaba que xamais estouparía, e Romanía exportaba a cachón man de obra barata. Traballabamos ambos na construción dun campo eólico. Acho que o primeiro que se construía no país. O rapaz era axudante de algo ou de alguén. Nunca o cheguei a saber con claridade. Mentres agardabamos enriba dun outeiro a chegada dun camión, comezou a saraibar con violencia. O rapazolo limitouse a pór a carapucha do seu anorak e ollar para min sorrindo. «Bienvenido a Rumanía, Antonio», dixo con certa retranca. Eu salouquei e encollinme dentro do abrigo.

Parque eólico de Pestera (obrigado, Google Maps!)
Parque eólico de Pestera (obrigado, Google Maps!)

O segundo día en Romanía un valenciano convidoume a almorzar morcillas que asaba no interior dun enorme tubo de ferro, na propia obra. Díxome que era o mellor para escorrentar o frío daquela xélida mañá. Aínda que para temperatura brutal a do día que marchei do país. O termómetro do taxi que me levaba ao aeroporto marcaba -20º C. Na miña vida! O inverno puro.

Lost in traslation
Non foron poucas as curiosidades lingüísticas que experimentei aló, mais vou quedar só con unha. Ocorreu coa telefonista da planta de formigón. Como non lembro o seu nome, e facendo unha homenaxe á Comăneci, voulle chamar Nadia. Eu levaba meses xa falando decote con ela, solicitándolle o formigón que precisabamos para as zapatas dos aeroxeradores. Nadia negárase a volver falar co meu compañeiro ―un leonés chamado Melchor ―aducindo que a toleaba en cada chamada. Un día preguntoume que tipo de formigón quería. Como tiña a Melchor ao lado ―o especialista en obra civil ―trasladeille a el a pregunta. Cando me escoitou, Nadia riu ao outro lado do fío e dixo «¡Pero hablas español!». Resulta que a muller estivera casada cun arxentino, ou algo así. O caso e que eu levaba meses facendo o parvo co meu raquítico inglés.

Ponte sobre un afluente do Danubio, en Medgidia
Ponte sobre un afluente do Danubio, en Medgidia

O galán do formigón
Non pensedes que a historia de Nadia e Melchor fica aí. Malia as pasadas rifas, o meu compañeiro leonés estaba namorado da voz de Nadia. Dicía que era a voz máis sensual que escoitara na súa vida. Que elegancia e que cadencia ao anunciar os metros cúbicos de formigón! Un bo día, Melchor encheuse de valor e visitou a planta de formigón, segundo el para comprobar unhas facturas. A decepción foi maiúscula. Nadia tiña idade para ser a súa avoa.
Malia a decepción, o namoradeiro cazurro no perdeu a esperanza de atopar o amor naqueles outeiros afastados da civilización. E conseguiuno, abofé. Meses despois enleouse cunha das topógrafas da obra. Agora están felizmente casados (ou polo menos así era a última vez que falei con el).

Fuxida
O inverno romanés foi o pote onde cocín unha depresión. Acosado pola ansiedade e temeroso dunha doenza maior, terminei por fuxir de alí. Daquela circunstancia naceu a nosa inimizade. Vivía en Constanța, unha cidade turística na beira do mar Negro, que naquel inverno vivía illada pola neve.

Constanta, a perla do Mar Negro
Constanta, a perla do Mar Negro

A autoestrada estatal estaba fechada, polo que era imposíbel chegar a Bucarest en coche. O tren era a única opción viábel. Non sei o tempo que durou aquela viaxe. So nun vello vagón de madeira, para min transcorreron meses enteiros. Anos. Lustros. Lembro aquela travesía pola escuridade absoluta como un dos intres máis angustiosos da miña vida.

Imaxinería subxectiva das lembranzas
Esas derradeiras horas no país crearon na miña mente unha escenografía de terror, unha imaxe deformada do que foi aquel período. Os elementos máis recorrentes son os seguintes:
-Enormes bandadas de corvos sobrevoando os campos sen cultivar
-Chairas infindas creadas polo Danubio
-Gardas de seguridade en cada curruncho, fumando e ollándote con desconfianza
-Cans atados por cadeas na parte de atrás das casas, até recibiren unha malleira
-Solpores antes da cinco da tarde
-Luces de neon en cada negocio (dá igual o tipo)
-Neve, neve e mais neve

Otopeni
Anos despois aproveitei todas estas lembranzas deturpadas para facer un relato. Foi unha tentativa de expiación, mais con eses elementos foi peor o remedio que a enfermidade. Saíume unha historia chea de terror e de angustia que titulei «Otopeni», o lugar onde se encontra o aeroporto nas aforas de Bucarest. «Otopeni» non foi nunca publicado en ningures, e repousa esquecida no interior dun cartafol da miña computadora.

Interstellar: retrincos persoais, subxectivos e posibelmente errados

Após de ver Interstellar a pasada semana, atrévome a deixar aquí algunhas consideracións esfarrapadas e pouco reflexionadas. A miña intención non é facer unha crítica cinematográfica, traballo sen dúbida aborrecido para o que non teño ganas nin coñecementos.

Comparacións odiosas

Maldito o favor que lle fixo ao filme o primeiro que citou a Solaris nunha recensión. Sería coma comparar Annie Hall con Pagafantas só polo feito de tratar sobre relacións falidas. E que conste que rin bastante con Pagafantas, aínda que talvez o feito de tela visto en solitario no meu exilio turolense influíse de xeito definitivo para que a recibise con bos ollos.

A solarística, que ciencia!
A solarística, que ciencia!

O filme de Tarkovsky (e antes a novela de Lem) ofrece unha concienciuda reflexión sobre a humanidade en comparación co gran océano de Solaris, tamén intelixente, tamén con vontade, mais nunca humano. Pola contra, no melodrama de Nolan a conclusión semella ser que somos unha recua de seres histéricos que reaccionamos coma crianzas cando máis se espera de nós.

O guión dos Nolan

Se algo positivo ten o filme é que non deixa que te aburras malia a súa excesiva duración. Séntate desde o principio nunha montaña rusa, e ao igual que nese artefactos infernais primeiro súbete ben alto para deixarte admirar a paisaxe. Despois comezan os meneos (madía leva!), e aínda que é certo que non hai lugar para o tedio, podes acabar cunhas ganas de vomitar horríbeis. A min pasoume. A sucesión de Deus est Machina acabou mesmo por ser cómica, mais na derradeira media hora a comedia convértese en traxedia.

Ollo, spoiler! (tanto vogar polo espazo para acabar movendo libros nunha balda… veña, ho!).

Gargantúa, nome aquelado para un burato negro
Gargantúa, nome aquelado para un burato negro

É curioso tamén que un filme tan longo non teña algún intre de sosego. Sería de agradecer. Así poderiamos, por exemplo, gozar minimamente da súa potente imaxinería visual. Mais non. Os personaxes só deixan a súa labia científica para acometer as escenas de acción, e aínda así continúan a falar coma papagaios intergalácticos.

O vello Matt

E despois está o fabuloso caso de Mister McConaughey, empoleirado de súpeto á categoría de actor de culto tras longos anos de defenestración. Nin tanto nin tan pouco. O texano funciona coma un Rolex en determinados rexistros (ou rexistro, talvez). Porén, noutros non me resulta críbel. Por exemplo, no seu papel de pai. A lacrimóxena despedida da súa filla para ir “facer as galaxias” produciume un lixeiro arreguizo dorsal. Non sei se foi vergoña, mais desde logo emoción, non.

Matt nos seus tempos de "most handsome student"
Matt nos seus tempos de “most handsome student”

Conclusión

Nin é a obra mestra que algúns queren ver, nin o desastre absoluto que outros observan. Un filme entretido do que, malia o actual ruído, posibelmente poucos se lembren dentro de cinco anos.

 

 

A raíz do corpo

38 anos
A semana pasada fixen caldo por primeira vez na miña vida. Meu pai deume tal cantidade de nabizas do Castelo que non tiven opción. Ou metelas nunha pota grande ou observar como murchan devagar na terraza mentres Mórtimer, o gato que vive na casa, traba nas follas como pasatempo.
Facer caldo por vez primeira con 38 anos non é fachenda ningunha. Seino. Sobre todo cando xa hai ben tempo que abandonei o niño familiar. Desde entón aprendín non só a cociñar, senón a gozar da cociña. É estraño que nunca me formulase a posibilidade de facer caldo, sobre todo contando de balde cunha extraordinaria materia prima. Lentellas, fabas, garavanzos… si, mais non caldo. É curioso.

caldo

Vergoña familiar
Á vergoña pola demora na preparación deste beberaxe místico, teño que engadir a de que non o fixen “coma deus manda”. Explícome. Segundo o meu padriño (e avó) Antonio “O Moreno”, que aos seus case 84 anos leva comendo caldo toda a vida, o ingrediente máis importante na súa preparación é o unto. Vai ti saber por que non contaba eu na casa cun anaco de unto! Así que o meu caldo, malia que eu o encontrei do máis reparador e gorentoso, semella non ser caldo “de verdade”.
Sentenzas do meu padriño
Á xa referida sentenza de Antonio “O Moreno” de que o unto é o ingrediente máis importante do caldo, desexo engadir outras dúas igual de transcendentes:
– O caldo é a raíz do corpo.
– Se non comes caldo de grelos no antroido, no verán picaranche os mosquitos.
Tipos de caldo
A taxonomía caldística é tan ampla como inabordábel, mais no caso da miña casa os tipos de caldo redúcense a tres:
– O de repolo no verán (non gusto del, demasiado doce)
– O de nabizas no outono (deste xa gusto máis)
– O de grelos no inverno (o summum caldum, insuperábel)
Festa Verde na Casa de Merce
A miña amiga Merce leva anos a celebrar o seu aniversario cunha festa verde. É fácil confundirse e pensar que monta unha xolda de vicio e perversión. Nada máis preto da verdade. O que fai é convidarnos a caldo e mojitos. Merce é unha fanática destes dous beberaxes verdes. Ten moi boa man para o caldo. Ademais, conta na súa cabeza cun mapa de todos os locais da Coruña onde preparan mojitos, así como a súa valoración, cualitativa e cuantitativa. Merce semella irlandesa, mais debe de ter algo de cubana.
Cuba
No 2013 Paula e mais eu viaxamos á Cuba. Voamos a Santiago para despois, ao longo duns 12 días, cruzar a illa en coche. Finalizamos o noso periplo na Habana. O día que tiñamos que marchar (ao final non marchamos, mais iso é xa outra historia) levounos ao aeroporto un taxista nun deses vellos coches americanos que aínda se ven por aló.

Velaquí o taxi do neto do galego
O taxi é o auto azul celeste

O taxista informounos que era neto de galego. Dicía, sorrinte no seu acento caribeño, que o seu avó era a persoa máis bruta que coñecera na vida. Lembraba un día que o levara a pescar. Como os peixes non picaban, o galego sacou de machete comezou a golpes coa auga. Do avó galego herdou o taxista un consello, e máis que un consello un xeito de vida: “canto máis posúes, máis problemas tes”. Dicía que a casa do vello fora a última da súa vila en ter electricidade, e que se alimentaba diariamente “de una especie de potaje de verduras que preparaba”. Lonxe do fogar, o vello galego emulaba como podía o caldo da súa infancia. É normal, por algo é a raíz do corpo.