Todolos artigos de: antoniomfraga

Ulises e as cronoamigas: surfistas en California.

Como primeiro post do ano, partillo no Lugar do Sapo esta recomendación que fixen para o apartado “Este libro me encantó“,  presente na web da OEPLI.

ULISES

Aínda que Ulises é unha magnífica estudante, a chegada do verán tráelle unha desagradábel sorpresa: a súa profesora Caraempanada suspendeulle Historia Contemporánea. Os seus pais toman entón a rápida determinación de enviala ao campamento da Illa do Tempo, onde convivirá con mozas procedentes das distintas décadas do século XX.
Olivia, Carol, Lula e Rita converteranse nas súas “cronoamigas”. Con elas experimentará un fantástico salto temporal que as trasladará até a dourada California dos anos 50.

ULISES 2
Érica Esmorís, flamante gañadora do premio Merlín de literatura infantil 2015, constrúe unha divertida e aloucada trama que lle permite tocar moi diferentes temas. Na súa aventura nos 50 coexisten desde unha receita de cociña até unhas sinxelas instrucións para comezar a practicar surf, pasando por comentarios sobre moda, cinema, rock and roll ou mesmo os (non) tan temíbeis tiburóns. E o fai cunha linguaxe actual, recorrendo sen complexos a formatos extraídos de –por exemplo –internet e os teléfonos móbiles, nunha chiscadela amábel ao mundo dos/as pre-adolescentes, público obxectivo deste libro.
As ilustracións de Jacobo Fernández Serrano, adecuadas e imprescindíbeis, conforman co texto un conxunto inseparábel, enriquecendo a historia e dotándoa dun enorme atractivo.
Estamos, pois, ante unha aposta valente por un formato de éxito que aínda non aflorara na LIX galega, que sen dúbida contará cun lectorado cómplice e fiel.

 

Conto de Nadal de Auggie Wren

Se penso nun conto de Nadal que ficase pegado na miña cabeza, sen dúbida teño que acudir a  Paul Auster e o seu Conto de Nadal de Auggi Wren.

Un escritor recebe por parte do The New York Times o engargo de crear un conto para ser publicado no Nadal. El decide aceptar, mais ten un problema: como escreber un conto de Nadal que non sexa sentimental?  Un amigo que rexenta a tabacaría do barrio, Auggie Wren, promete resolverlle o seu problema.  A cambio dun almorzo vaille contar a mellor historia de Nadal que endexamais ouviu.

O personaxe de Auggie Wren foi interpretado no cinema por Harvey Keitel en Smoke (1995), dirixido por Wayne Wang e con guión do propio Paul Auster.

Neste vídeo pódese ver a parte final do filme, onde se volve a narrar de xeito gráfico a historia de Auggie, perfectamente aderezada coa voz de Tom Waits cantando You‘re Innocent When You Dream

Felices festas a tod@s!

ESTIMADO SEÑOR X, MESTRE E AMIGO

Exemplar extirpado de podo-minino
Exemplar extirpado de podo-minino

Estimado señor X, mestre e amigo:
A tres días da presentación do seu libro que, como corresponde a un auténtico faro das nosas letras, reunirá o máis sobranceiro da cultura local, comunícolle a miña indisposición a acudir ao evento. De seguro escoitaría anteriormente ducias de desculpas semellantes á miña, mais non por manida deixa esta de ser certa: a mañá do pasado luns, ao acordar, descubrín que no meu pé medrara un gato, igual que un papiloma peludo e ronronante. As molestias ocasionadas polo podo-minino (tal é o nome oficial do fenómeno) son obvias e notorias. Para comezar, ao contar baixo a planta do meu pé dereito con semellante vulto, éme imposíbel camiñar sen dar a constante impresión de estar bébedo. Esta incomodidade locomotriz vese agravada polos agudos laios do animal, que ve o seu corpo esmagado con cada un dos meus pasos. Porén, non son estas as razóns da nosa ausencia (observe o plural). Co paso do tempo foi medrando entre os dous un cariño fraternal que nos levou a reservar unha hora diaria (entre as 8 e as 9 do serán, coincidente coa da presentación do seu libro) para conversar entre mutuos aloumiños. Sei que unha mente tan íntegra e sensíbel coma a súa comprenderá esta especial circunstancia.
O seu amigo e admirador: Z

Refugallo póetico nº11

Santo Amaro

Paraugas tivese:
o barrio, os pais, e algún que
outro amigo.
Barrio que estratificase
sobre a proa penedosa,
ollando o azul inmenso
do xardín atlántico,
sedimentos suburbiais
dun tempo vello
vernizado de salitre, suor e viño.

Pais que ficasen
no daguerrotipo arxentino
da afastada proximidade,
conxelados no carbono
do cariño á especie,
á raza, á nosa herdanza
xenética de ilusións
e cabos de ano.

Tamén tivese algún amigo
naquel parto;
especialmente ninguén, só dous:
ela e mais el;
os que me acompañasen
―fóra o tacto ―
para acender lumieiras
coa madeira resinosa
do costume e da
propia admiración.

Eses fosen os meus paraugas,
a miña amniótica carapucha
no ballón deste
tempo esgazado.

O retorno dos gabrielistas

Veño de descubrir algo sorprendente: aínda existen os gabrielistas!
Póñovos en antecedentes: os gabrielistas (gabis para os amigos) son unha seita de inmaculados adoradores da libertá (sin ira, libertá) que xurdiron nos escuros tempos do goberno bipartito, cando a satrapía bicéfala obrigaba con man de ferro a falar galego a tododiós. Describen moi ben María Lado e Lucía Aldao aquela época neste vídeo [minuto 1:17].

Eu tremo aínda cando pola noite soa un teléfono e penso que pode ser algún funcionario da Xunta para fiscalizar a miña pureza lingüística…
Durante o período pre-electoral do 2009, a líder gabrielista foi paseada baixo palio por canto xornal, televisión e radio liberal había, para gozo e solaz dos órganos musculares bucais oprimidos. Mais unha vez consumada a derrota do dictatorial bipartito, os gabrielistas foron agochados no fondo dun armario, ficando os coitadiños coa sensación de teren sido os parvos útiles daquela loita emancipadora.
Pois ben, como xa vos dixen, esta semana descubrín que aínda están entre nós. O seu habilísimo Comunity Manager acusaba en twitter un escritor e editor galego de intolerante e “talibanciño”, e mesmo ameazaba (cágate lorito!) con bloquealo. O seu noxento crime foi afirmar que desexaba un ensino en galego, igual que en Francia é en francés ou en Inglaterra en inglés.
Eu –maldito asno sen sentimentos –ousei preguntarlles por que, sendo eles tan tolerantes, se manifestaran en 2009 en compaña da Falange Española polas rúas de Compostela. Se ben é certo que non quixeron contestar a esa cuestión, o CM gabrielista acabou por decatarse do meu pobre talle moral, instándome a volver á miña cova cos meus “amigos radicales”, algo que sen dúbida tiña merecido. Os que me coñecen saben que son un contumaz radical de natureza violenta, e está ben que os que se manifestan coa extrema dereita mo lembren de cando en vez.

Grupo de gabrielistas reclamándonos que deixeimos de malgartar o alento falando galego.
Grupo de gabrielistas reclamando que deixeimos de malgastar o alento falando galego.

Admiro moitas cousas dos gabrielistas, moitas. Tantas que non sabería por onde comezar. Mais sen dúbida o seu máis alto atributo é a sinceridade da súa empresa. Eles aman a libertá (sen ira, libertá) así en xeral, e a lingüística así en particular. Se aquel pérfido decreto lingüístico do bipartito exixise que polo menos o 50% das materias se impartisen en castelán, estes arcanxos da tolerancia estarían tamén na rúa loitando polos dereitos lingüísticos dos galegofalantes. Isto témolo todos claro, non si? Do contrario, a súa única doutrina sería a hipocrisía, e iso si que non!

A visita (imaxinada) de Augustus P. Moriarty

Este relato foi publicado no libro das Festas das Peras 2015, en Pontedeume.

Foto Ríos
Foto Ríos

Acababa de cumprir catro anos de idade cando Augustus P. Moriarty visitou Pontedeume, polo que non teño lembranza directa das peripecias daquel norteamericano toleirán durante as Festas das Peras de 1980. Con todo, puiden falar con varias persoas da vila que acreditan a veracidade dos feitos por el narrados, aínda que sospeito que co paso do tempo o propio mito puido ir anegando o territorio da realidade.
  Mais que coñecemos con certeza de Moriarty? Pois que acadou un doutorado en Antropoloxía Social e Cultural na Universidade Miskatonik, en Arkham (Massachusetts), onde despois exercería como docente até a súa xubilación no ano 2006.
  Centrándonos no tema que nos ocupa, sabemos tamén que en marzo de 1981 publicou na revista Journal of American Anthropology o artigo “Festas das Peras de Pontedeume. Unha aproximación non científica á miña experiencia”. Nese texto –que é posíbel consultar en internet na súa versión orixinal inglesa –relata a súa insólita viaxe á nosa vila do seguinte xeito:

A miña idea orixinal non pasaba por visitar esa viliña do noroeste da península ibérica chamada Pontedeume, cuxa existencia ignoraba até o verán de 1980. Eu estaba decidido a acudir a esoutras máis famosas festas chamadas de “San Fermín”, que se celebran ano a ano na localidade navarra de Pamplona. Non obstante, inesperados problemas na miña axenda impedíronme realizar o que era un soño de moitos anos.
O doutor David Allegue, compañeiro na Universidade Miskatonik e sabedor da miña decepción pola viaxe frustrada, recomendoume visitar en setembro a vila do seu pai, que tamén celebraba festas. «Máis humildes e menos famosas», confesoume, «mais igual de interesantes desde o punto de vista antropolóxico».
Esa mesma fin de semana despraceime até Newark (Nova Jersey) para entrevistarme con Hixinio Allegue, pai do meu compañeiro e eumés emigrado. Hixinio describiu con entusiasmo as tradicións festeiras da súa vila natal, que eu escoitei respectuoso malia ter unha dúbida a aguilloarme o maxín.
Cando Hixinio terminou o seu relato, expúxenlle a miña preocupación: «Todo iso que me conta está moi ben. Mais a miña idea orixinal era visitar a festa de San Fermín, en Pamplona. En Pontedeume tamén hai vacas?». Hixinio recibiu con certo abraio a miña pregunta. A continuación, cun sorriso retranqueiro na faciana, espetoume: «Home, vacas haiche máis na Capela. Nós temos un oso e un xabarín».
Aquilo era fantástico! Os meus ollos comezaron a brillar de entusiasmo ao imaxinar a centos de rudos corredores fuxindo dun oso e un xabarín polas rúas daquela vila do finis terrae europeo. Tiña que asistir en persoa a aquela marabilla! Estaba decidido!
Despois dunha longa viaxe con varios transbordos, aterrei no aeroporto de Lavacolla a tarde do 6 de setembro de 1980. Conseguín un coche no propio aeroporto e, seguindo as instrucións do empregado da oficina de alugueiro, cheguei a Pontedeume no solpor. Unha carauta de felicidade pousouse no meu rostro ao albiscar por vez primeira o esteiro do Eume desde a estrada que baixaba cara á vila.
«Aquí estou!», dixen para min. Chegaba decidido a participar activamente en cada unha das actividades dos festexos.
Tras aparcar o coche, din un paseo pola vila para estarricar as pernas. Cheguei até unha fermosa praza cadrada, presidida pola efixie en pedra dun antigo rei. Detrás da estatua, fixado na parede dun edificio, puiden ler un cartel co nome dun hostal. Sen pensalo máis, dirixín cara alí os meus pasos disposto a resolver de inmediato a cuestión do aloxamento.
Solicitei un cuarto para pasar seis noites. Durante a miña tese doutoral visitara México nun par de ocasións, polo que tiña certas nocións de español. Malia iso, a comunicación non resultaría sempre sinxela cos oriúndos de Pontedeume, algo que me suporía certos problemas durante a miña estancia.
Tras deixar a equipaxe no cuarto e asearme un chisco, baixei decontado disposto a cear algo típico nalgún dos moitos e pintorescos locais do centro da vila.
Entrei nun mesón situado nunha rúa estreita. Por suxestión do camareiro, pedín uns bivalvos alongados realmente saborosos, sobre todo unha vez que te decatas de que a cuncha non se come.
Pregunteille ao responsábel do mesón polo horario das carreiras do oso e o xabarín durante as festas. O home olloume igual que se eu viñese doutro planeta.
–Non sei de que me está a falar, xefe –confesou –. Mais aí ten un programa das festas. Pode levalo.
Na soidade do meu cuarto examinei unha e outra vez a programación dos festexos até admitir, triste e resignado, a magnitude da miña inxenuidade.
Aínda así non permitín que o meu ánimo se derrubase. Ao día seguinte, ás 12 da mañá, estaba programado algo que se anunciaba como «saída dos mómaros e dos cabezudos». Misteriosas palabras, sen dúbida. Mais alí estaba eu para descubrir o seu significado.
Puntual coma un reloxo suízo, o mediodía do 7 de setembro presenteime na praza Real de Pontedeume. Preguntando a varios paisanos alí presentes conseguín a información que procuraba.
Os mómaros son a versión local dos xigantes, tradición popular celebrada en moitas festas de Europa occidental e América latina. A tradición consiste en facer desfilar esas figuras bailando e animando a xente que acude á celebración. Con cadanseu bailador no interior, os mómaros percorren as rúas de Pontedeume durante as xornadas festivas, sempre acompañados polo son das gaitas. Escoltan a súa insólita procesión unha grea de pícaros coas cabezas cubertas de enormes carautas: os cabezudos.
Tras presentarme aos que semellaban os organizadores do evento como o doutor Augustus P. Moriarty, da Universidade Miskatonik, solicitei bailar un daqueles xigantes, algo que me foi negado de xeito contundente por un dos nativos coa críptica frase: «os de fóra, invitan a tabaco». Despois de moito insistir, se cadra por mágoa, accederon a deixarme acompañalos como cabezudo.
A xente da localidade escachaba coa risa ao ver un adulto estranxeiro vestido de cabezudo. Tanta graza lles facía que en cada bar no que parabamos me convidaban a un grolo dalgún licor local. Nunca fun un gran bebedor, polo que despois das seis primeiras paradas presentaba xa un máis que evidente estado de ebriedade. Anoxado polas continuas burlas polo meu atavío infantil, decidín ignorar a prohibición e bailar un dos xigantes. Con todo, a miña bebedela levoume a confundir a mómara cunha señora moi alta que vestía unha saia longa. Cando tentei meter a cabeza entre as súas pernas, a mangallona bateume cun xeonllo nun ollo, provocándome a perda da conciencia.
Acordei no cuarto do meu hostal cunha terríbel dor de cabeza e un ollo negro. Fóra da xanela xa escurecera. As cousas non saíran como eu esperaba, mais un Moriarty xamais se rende. Restaban aínda moitos días de festa.

José Pardo
José Pardo

O día 8 celebrábase a tradicional cucaña marítima, consistente –segundo me explicou o dono do hostal –en correr sobre un pau suxeito a un barco até coller unha bandeiriña colocada na súa punta. Eu, xa reposto da vergoña do día anterior, presenteime no barco disposto a participar no evento. Durante a miña época no instituto practicara a ximnasia deportiva, mesmo acadando varios galardóns en distintos campionatos. A miña especialidade era a barra fixa, polo que aquel sinxelo xogo local non debería suporme ningunha dificultade.
Tras rexeitar varios convites para que bebese viño –algúns paisanos lembraban cun sorriso a miña “fazaña” cos mómaros –dispúxenme a observar a técnica dos participantes. Cheguei á conclusión de que o seu principal erro consistía no empeño por percorrer o pau só coa axuda dos pés.
Ao chegar a miña quenda, din dous pasos cara atrás para coller impulso, disposto a abraiar coa miña técnica ximnástica os centos de espectadores que se amoreaban no peirao e mais na ponte. Aínda que para a miña desgraza, ninguén me advertira que o pau estaba totalmente enzoufado dunha substancia escorregadiza. Así que cando me dispuxen a realizar o primeiro dos pinchacarneiros que me levarían até a bandeira, as mans esvaráronme e esnafreime contra o madeiro, fracturando o fociño. Malia iso, non minto se digo que acadei a maior ovación da proba.

José Pardo
José Pardo

A mañá do 9 de setembro amencín cun ollo e negro, o nariz roto e o meu orgullo escachado en mil anacos. Por sorte para min a actividade dese día semellaba totalmente inofensiva: que podería ter de perigoso un concurso de froita?
Acudín a alameda eumesa vestindo o mellor traxe que levaba na maleta. Baixo as frondosas árbores achábanse expostas ducias de cestas ateigadas de mazás, peras e pexegos de gorentoso aspecto.
Presenteime ante os organizadores –cousa innecesaria dada a miña crecente sona na vila –e ofrecinme a exercer como membro do xurado. A miña familia posúe unha boa cantidade de acres agrícolas no estado de Vermont, parte deles destinados ao cultivo da mazá, polo que coidei que podería ser unha voz autorizada nese ámbito. Os organizadores, ollándose entre eles divertidos, acabaron por aceptar á miña petición.
Achegueime ao primeiro posto e saudei educadamente o seu propietario, un velliño pequeneiro cunha boina negra calada até as cellas. O home respondeume cun sorriso alegre no que faltaban varios dentes. Examinei con detemento un cesto repleto de mazás verdes. Tiñan unha pinta máis que apetecíbel, polo que apuntei unha boa nota no meu caderno. Chegaba entón a segunda parte do exame: a do sabor. Mais cando estirei a man para coller unha das froitas, o sorriso esvaeceuse da cara do vello. Debín interpretar aquilo como un sinal de advertencia, pois no mesmo intre no que lle chantei os dentes á mazá, descargou violentamente sobre a miña testa unha grosa vara de carballo. Pouco máis lembro. De novo as estrelas coparon a miña visión, antes de desmaiarme sobre o chan da alameda.
Acordei uns minutos máis tarde, cunha chea de xente ao meu redor e un bo pote na testa.
–A quen se lle ocorre, home? –dixo unha muller gorda nada máis abrín os ollos –Ir trabarlle as mazás ao Zapatón…
Avergoñado e dorido, retornei ao hostal e botei o resto do día resgardado no meu cuarto. Sopesei moi seriamente a posibilidade de coller a maleta e marchar daquela vila a fume de carozo, mais finalmente optei por realizar unha última tentativa por congraciarme coas festas.
Ao revisar o programa para o día seguinte, dous eventos chamaron a miña atención: unha misa solemne coa bendición duns bolos, e a celebración dun espectáculo de fogos de artificio.
Descartei axiña a exhibición pirotécnica. Dada a miña recente mala sorte, non semellaba prudente achegarme ao lume e á pólvora. Mais nunha misa: que podería haber de perigoso nunha misa?
Así que ás 12 da mañá do día 10 de setembro presenteime na igrexa parroquial de Pontedeume tan dignamente como mo permitían o ollo negro, o nariz roto e mais o pote na testa. Asistín ao oficio relixioso coa maior das solemnidades. Á súa finalización conseguín un dos bolos bendicidos durante a cerimonia. Era pequeno e redondo, e abofé que non tiña un aspecto demasiado apetitoso. Mais había que achegarse ás tradicións locais. Xa fóra do templo, nun adro ateigado de fregueses, decidinme a probalo. Dinlle unha boa chantada, mais para a miña desgraza aquel pan estaba duro coma unha pedra, polo que acabei rompendo os dous incisivos superiores. Chorando desolado, puiden albiscar entre a cortina de lágrimas a muller gorda do día anterior.
–A quen se lle ocorre, home? –repetiu con cara de mágoa.
A miña visita ás Festas das Peras estaba a ser calamitosa. Cos dous dentes partidos na palma da man, decidín marchar decontado daquela vila infernal. Regresei ao meu aloxamento, fixen a maleta e paguei o debido pola miña estadía.
Porén, ao saír do hostal batín de fronte cunha moi agradábel sorpresa, talvez a primeira desde que chegara a Pontedeume. Alertada pola miña fuxida, unha manchea de xente ateigaba aquela praza presidida polo rei de pedra. De entre a multitude achegóuseme un cativiño duns cinco anos, que me dixo con voz de pito:
–Non marche, señor dos Croques. Fique connosco.
Eu, emocionado por aquela súbita mostra de afecto por parte da poboación local, non puiden máis que aceptar o convite a permanecer entre eles.
Esa mesma noite admirei os fogos de artificio desde o peirao, que encheron de luz a noite da bisbarra. Ao día seguinte acudín á xira do río Eume no barco dun dos moitos amigos que finalmente fixen nesas datas. A romaría fluvial resultou incríbel, chea de comida, amizade e troula. E o máis importante: nin afoguei, nin escornei a cabeza, nin volvín sufrir accidente ningún no que quedaba de festa!

olympia ring, 1934

Aínda que con moitos meses de atraso, quero recuperar o textiño que lin na presentación en Betanzos do libro “Olympia Ring 1934” do amigo Xabier López López.

olympia-ring

Sería sempre unha honra poder participar na presentación dun novo libro de Xabier López López. Porén, facelo na deste en concreto faime unha ilusión especial. Nada menos que a continuación das aventuras do Sebastián Faraldo. Case unha ducia de anos despois neste plano noso da realidade, aínda que ―para abraio do propio autor ―Faraldo apenas avellou un par de anos desde aqueles lutuosos sucesos do balneario de Mondariz.
Eu coñecín a Xabier nun intre agradábel para nós os dous,  xa que coincidiu coa recepción de senllos premios, no seu caso o Xerais de novela por “Cadeas”, e no meu o Merlín de literatura infantil. E fago esta breve alusión a ese día porque era a primeira vez que coñecía un escritor “de verdade”, sendo este “de verdade” complemento do verbo “coñecer” e non do termo “escritor”. Até ese día os meus encontros con escritores limitábanse a asistir á presentación dalgún libro.
Pois ben, ese día Xabier agasalloume cun consello ―cun bo consello, creo eu ―que non sei se el lembrará. Talvez para rebaixar a euforia da miña eclosión neste ―digámolo así ― “mundiño”, aconselloume con tino que non me obsesionase coa idea de gañar premios, xa que poderían tranquilamente pasar dez anos sen que volvese gañar outro.
Este arrebato de sinceridade, ademais, viña referendado pola súa propia experiencia, pois o último premio que gañara antes do Xerais do 2013 fora o García Barros do ano 2003, precisamente por “A Vida que nos Mata”, a primeira das entregas sobre as andanzas de Sebastián Faraldo.
Ademais desa ensinanza de carácter máis prosaico, outra que tamén recollín de Xabier López, esta xa a través da súa obra, é a da obriga de dignificar o oficio de escritor. Nunha literatura tan subvalorizada coma a nosa, tan silenciada en ocasións e esquecida noutras, calquera que queira dedicarse a isto debe tentar sempre tender cara a excelencia, o que só se consigue con esforzo. Dixo Flauvert aquilo de que “os libros non se fan coma os nenos, senón coma as pirámides, a forza de riles, tempo e suor”. E en base aos resultados, isto é algo que leva a cabo Xabier coa teimosía e meticulosidade dunha formiga.
Na miña opinión, se “A Vida que nos Mata” era un gran libro, un excelente libro, este “Olympia Ring, 1934” é aínda mellor. Polo que conta, por como o conta. Por como está ambientado, por como está documentado. A simple vista obsérvase que estamos ante o froito dunha grande auto-exixencia; e por iso non é casual que esteamos a falar ―de novo na miña humilde opinión, aínda que penso que non me trabuco ―dunha das voces literarias máis ricas e de máis calidade da literatura galega actual.
Eu non son un amante do deporte do boxeo, do que apenas sei cousa ningunha, mais sempre tiven fascinación polas historias que agroman dese submundo que o arrodea, dotado dun imaxinario propio e moi potente. Iso permitiu que a novela me agarrase xa desde o mesmo inicio, con esa descrición tan “cinematográfica” do combate entre o Camión e o Martell de El Poble Sec. E despois, o remuíño. A novela atoume na cadeira e xa non me ceibou até o final, nun remuíño en aparencia casual mais dotado dunha sólida arquitectura que non despreza detalle ningún.
Como vedes non só gustei da novela, senón que ademais gocei dela, e unha das numerosas razóns disto foi o seu gran protagonista, o “plumífero” Sebastián Faraldo. O meu subconsciente lévame decote a imaxinalo coma unha mestura entre Hercules Poirot e o Pereira de Tabucchi, con quen partilla época, oficio e gula, aínda que os gustos culinarios de Faraldo vaian máis alá da limoada e das omelettes.
Faraldo: obeso, divorciado, á sombra dun xefe inútil, lambón, temeroso ás veces, temerario noutras, observador, cun xeito de falar tan seu.
Faraldo, que se define a si mesmo na páxina 124 do libro como «un respectable xornalista cincuentón con tres ou catro pequenos vicios e moitas ganas de deixar dunha vez as rotativas».
Estamos ante un personaxe tan traballado, tan ben tallado até na máis pequena das súas arestas, que nos fai volver ao anteriormente exposto: a auto-exixencia de Xabier á hora de construír as súas historias, que é un xeito ―talvez o mellor ― de dignificar o seu oficio.
Outra característica que planea non só sobre esta novela, senón sobre toda a obra de Xabier López, é a do celo documental sobre cada tema abordado, que me leva a facer unha pregunta ―que quizais Xabier conteste a continuación: foi para ti a novela negra un obxectivo ou unha escusa?
Porque aínda que a novela se axusta rigorosamente aos preceptos do xénero (os ambientes, a decadencia, a busca da verdade, a acción veloz, a difusión ás veces entre bos e malos…), tamén nos serve como vehículo cara á unha época e uns escenarios, cuxa descrición ―aparentemente casual ―me resultou polo menos tan interesante coma o propio fío da historia. Estes elementos están peneirados dun xeito moi natural e diluídos no magma argumental sen que fique grumo ningún. E así imos choutando desde o ambiente político pontevedrés durante o goberno da CEDA, ás consecuencias da falida proclamación do Estat Catalá, ao cosmopolitismo barcelonés dos anos 30, cos seus teatros e cabarés; ou á guerra aberta entre cenetistas e libres na Barcelona de principios do século XX.
Con todo isto quero só bosquexar algún dos moitos motivos para ler esta novela, así como animarvos a que o fagades. E quero tamén, para terminar, expresar o meu persoalísimo desexo de que, nun futuro, poidamos encontrarnos de novo co plumífero Sebastián Faraldo noutras circunstancias, noutros tempos e noutros lugares. Sería un luxo e un pracer.

Néboa

un-animal-chamado-neboa

Lin a pasada fin de semana “Un animal chamado néboa”, de Ledicia Costas.

Fíxeno nunha tarde, dunha soa tirada. O libro atoume á cadeira e non me deu tregua até a derradeira páxina. Goceino e sufrino case a partes iguais. Cun garfo cravado na boca do estómago. Con pouco alento. Case procurando non respirar para non invocar os demos que viven nas súas páxinas.

Como non é un segredo que son un chisco choromicas, podo confesar que no final do primeiro relato vertín xa as primeiras lágrimas; lágrimas que despois foron e viñeron, unha e outra vez, igual que as mareas.
Se me resultou tan duro lelo, non podo imaxinar o que para a autora supuxo parilo, habitar cada unha desas moreas de carne atormentada para poder tecer as súas historias. Entrar na pel desa nai á que lle escorre entre os dedos a vida da filla; do mariñeiro que agarda ao pairo pola morte; do home torturado até alén da fronteira do sadismo; da muller á que lle é roubada a dignidade na escravitude dun Sonderbauten
Cun forte e perfectamente engarzado esqueleto, as súas páxinas son un enguedello de dor centrifugada, e as súas frases, curtas e directas, unha sucesión de labazadas.
Tentando lembrar lecturas recentes que me afectasen tanto, viñéronme dous títulos á cabeza, aínda que non o fixeran tan fondamente: “2666” de Roberto Bolaño e “Unha tumba para Boris Davidovich”, de Danilo Kiš (publicado en galego por Rinoceronte Editora). Mais hai diferenzas. Bolaño, en “La parte de los crímenes”, relata os feminicidios do norte de México cun estilo voluntariamente aséptico, case forense. Emula así o efecto que a repetición sistemática dese tipo de novas pode conseguir en nós: A indiferenza. No caso do libro de Kiš, os seus relatos narran tamén situacións de gran dureza derivadas dun réxime totalitario; mais céntranse principalmente no desengano, na perda da ilusión duns personaxes idealistas que baten coa colosal engrenaxe do stalinismo. En ambos os dous casos a crueldade animal fica nun segundo plano, constituíndose en continente, mentres que en “Un animal chamado néboa” o fai en contido.

Non obstante, malia toda a dor que o libro amosa, Ledicia foi quen de conseguir algo máxico: Que por riba de toda esa néboa, por moi mesta e xigantesca que esta sexa, se intúa un campo infindo sementado de candeas, das súas luces.
Os seus lectores só podemos darlle mil veces as grazas por compartilas!

Entrevista no programa “Recendo”

O Lugar do Sapo achegouse até a radio, concretamente a comunitaria CUAC FM.

O pasado martes 2 de xuño visitei o seu estudio Xosé Couso (un nome fermoso e cheo de intención) para participar no programa “Recendo”, artellado pola Asociación Cultural Alexandre Bóbeda.

Este programa emítese todos os martes de 19 a 20 horas.

No programa fixéronme unha entrevista por formar parte da directiva de GÁLIX, a Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil. Durante uns 45 minutos puidemos falar da asociación, de LIX, das miñas experiencias como creador e moitos outros temas.

Malia padecer aínda certa alerxia a falar en público, resultoume unha conversa moi agradábel. Deixo aquí a ligazón por se a alguén lle apetecese escoitar o podcast.

http://recendo20.podomatic.com/